Καθημερινά, πίσω από βιτρίνες «ευκαιριών» και αγγελίες που υπόσχονται σταθερότητα, κρύβεται μια σκληρή πραγματικότητα για χιλιάδες εργαζόμενους.
Άνθρωποι που πιάνουν δουλειά με την ελπίδα της ασφάλισης, της συνέπειας στην πληρωμή, του στοιχειώδους σεβασμού. Και στο τέλος του μήνα; Παίρνουν… ψυχούλα.
Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο. Είναι όμως πιο έντονο από ποτέ. Εργοδότες που καθυστερούν μισθούς, που δηλώνουν τους υπαλλήλους για λιγότερες ώρες από όσες εργάζονται, που βαφτίζουν την πλήρη απασχόληση «μερική» για να γλιτώσουν εισφορές. Και ο εργαζόμενος; Σιωπά. Όχι γιατί συμφωνεί, αλλά γιατί φοβάται. Φοβάται την απόλυση, τη «μαύρη λίστα», την ανεργία.
Στην αγορά εργασίας της επισφάλειας, η αυθαιρεσία συχνά μετατρέπεται σε κανονικότητα.
Νέοι άνθρωποι που ξεκινούν με όνειρα, γονείς που παλεύουν να καλύψουν βασικές ανάγκες, εργαζόμενοι μεγαλύτερης ηλικίας που δεν έχουν περιθώριο να ρισκάρουν. Όλοι παγιδευμένοι σε μια σχέση εξάρτησης όπου το δίκιο μοιάζει πολυτέλεια.
Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί υπάρχουν στα χαρτιά.
Στην πράξη, οι έλεγχοι είναι σποραδικοί και οι καταγγελίες συχνά «κολλάνε» στη γραφειοκρατία. Κι έτσι, η ατιμωρησία θρέφει την επανάληψη. Όσο δεν υπάρχουν ουσιαστικές συνέπειες, κάποιοι θα συνεχίσουν να «πατούν επί πτωμάτων» για λίγα ευρώ παραπάνω στο κέρδος.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι βαθιά κοινωνικό και ηθικό. Τι είδους αγορά εργασίας θέλουμε; Μια αγορά όπου ο εργαζόμενος είναι αναλώσιμος ή μια κοινωνία που σέβεται τον κόπο και τον χρόνο του ανθρώπου;
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ατομική. Χρειάζεται ενημέρωση, συλλογική διεκδίκηση, ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών και κυρίως αλλαγή νοοτροπίας. Γιατί όσο η «ψυχούλα» γίνεται αποδεκτή ως κανονικότητα, τόσο θα διαιωνίζεται ένας κύκλος αδικίας που τελικά πληρώνουμε όλοι.
Και ίσως ήρθε η ώρα να σταματήσει η σιωπή.
