Σε μια ανάλυση της κοινωνικής νοοτροπίας που χαρακτηρίζει την Κρήτη, φαίνεται μια βαθιά ριζωμένη αντίληψη περί ανδρείας και αυτοδιάθεσης. Σύμφωνα με μια συχνά διαδεδομένη άποψη, η ενηλικίωση και η “ανδρεία” συνδέονται άρρηκτα με συγκεκριμένες εμπειρίες και συμπεριφορές.
Όπως αναφέρει μια χαρακτηριστική έκφραση, «Αν έχουμε γιο και δεν του δώσουμε ηλεκτρικό πατίνι στα δέκα, τρακτέρ στα 13, μηχανάκι στα 15 και αμάξι στα 18 τότε δεν είναι άντρας». Η νοοτροπία αυτή αντικατοπτρίζει την πεποίθηση ότι η ενηλικίωση περνά μέσα από την απόκτηση ελευθερίας και αυτονομίας, καθοριστικών στοιχείων για την ανδρική ταυτότητα.
Επιπλέον, η κοινωνική εικόνα του άντρα στην Κρήτη περιλαμβάνει την έντονη παρουσία παραδοσιακών στοιχείων, όπως το «ράκι και κρασί», η κατανάλωση αλκοόλ και η άνετη έκφραση συναισθημάτων, σε μια προσπάθεια να δείξουν δύναμη και ανδρεία. «Αν δεν του δώσουμε ράκη και κρασί να πιει δεν είναι άντρας» λέει η τοπική νοοτροπία, ενώ η έκφραση «αν δεν τον μάθουμε να βρίζει τον Χριστό και την Παναγία, δεν είναι άντρας» υπογραμμίζει την έμφαση στην προφορική ανδρεία και την αυστηρή διακριτικότητα των κοινωνικών κανόνων.
Επίσης, η κοινωνική συμπεριφορά, όπως το να δει κανείς τον νέο να μεθάει σε παρέα και να τον επαινέσει γι’ αυτό, θεωρείται δείγμα ανδρείας. «Αν δεν τον δούμε να μεθάει και να του πούμε μπράβο, δεν είναι άντρας», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Η παράδοση συνεχίζεται και στην καθημερινότητα, με την αποδοχή του 4×4 ως δώρο γενεθλίων στα 16 και την πεποίθηση ότι η επιβολή στον δρόμο, μέσω προσπεράσματος και φασαρίας, δείχνει την οδηγική και κοινωνική μας παιδεία. «Αν δεν προσπεράσουμε και αν δεν βάλουμε φασαρία στον δρόμο με ξύλο, δεν δείχνουμε την οδηγική μας παιδεία», τονίζεται.
Δυστυχώς, όπως σημειώνεται, αυτή η νοοτροπία φαίνεται πως θα συνεχίσει να καθορίζει τις κοινωνικές συμπεριφορές και για πολλά ακόμη χρόνια. Η Κρήτη, με την πλούσια παράδοσή της και την ιδιαίτερη κουλτούρα της, συνεχίζει να διαμορφώνει την εικόνα του άντρα μέσα από μια σειρά αντιλήψεων που περνούν από γενιά σε γενιά.
